เจาะลึกกฎหมาย สมุนไพรควบคุม โฆษณาได้แค่ไหน? สิ่งที่เจ้าของแบรนด์ต้องระวัง
เจาะลึกกฎหมาย สมุนไพรควบคุม โฆษณาได้แค่ไหน? สิ่งที่เจ้าของแบรนด์ต้องระวัง
ในโลกของธุรกิจสมุนไพรที่มีมูลค่ามหาศาล การนำ “สมุนไพรควบคุม” มาเป็นจุดขายถือเป็นดาบสองคมครับคุณแก๊ป ในแง่การตลาดมันคือตัวชูโรงที่น่าสนใจ แต่ในแง่กฎหมาย มันคือพื้นที่ที่มีการเฝ้าระวังสูงสุดจากทั้ง อย. และกรมการแพทย์แผนไทยฯ
หากคุณกำลังทำแบรนด์ที่มีส่วนผสมของสมุนไพรในกลุ่มที่ถูกประกาศเป็น สมุนไพรควบคุม (เช่น กัญชาเฉพาะส่วนช่อดอก หรือสมุนไพรหายากบางชนิด) นี่คือสรุปสาระสำคัญที่คุณต้องรู้ก่อนจะโพสต์โฆษณาตัวแรกครับ
สมุนไพรควบคุม คืออะไร?
ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย สมุนไพรควบคุม คือสมุนไพรที่มีค่าต่อการศึกษาหรือวิจัย หรือมีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ หรืออาจส่งผลกระทบต่อสังคมอย่างรุนแรงหากไม่มีการควบคุม ซึ่งปัจจุบัน (อัปเดตปี 2025-2026) มีการเน้นย้ำเรื่อง “ช่อดอกกัญชา” และสารสกัดบางประเภทเป็นพิเศษ
กฎเหล็ก: โฆษณาสมุนไพรควบคุมได้แค่ไหน?
สำหรับสมุนไพรที่ถูกประกาศเป็น สมุนไพรควบคุม กฎหมายระบุไว้ชัดเจนในหลายประกาศว่า:
“ห้ามโฆษณาสมุนไพรควบคุมในทุกช่องทางเพื่อการค้า”
โดยเฉพาะในช่องทางออนไลน์ Facebook, TikTok หรือ Shopee หากเป็นสมุนไพรควบคุมในรูปวัตถุดิบ (เช่น ช่อดอกแห้ง) การโฆษณาเพื่อการค้าถือเป็นความผิดร้ายแรงครับ
แล้วถ้าแปรรูปเป็น “ผลิตภัณฑ์สมุนไพร” ล่ะ?
หากคุณนำสมุนไพรเหล่านั้นมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ (เช่น ยาหม่อง, ยาดม, น้ำมันนวด) และได้รับเลขทะเบียนผลิตภัณฑ์เรียบร้อยแล้ว คุณจะเปลี่ยนสถานะจากการโฆษณา “สมุนไพรควบคุม” มาเป็นการโฆษณา “ผลิตภัณฑ์สมุนไพร” แทน ซึ่งจะต้องขอใบอนุญาต ฆสมพ. ตามปกติครับ
5 สิ่งที่ “ห้ามพูด” และ “ห้ามโฆษณา” เด็ดขาด
ไม่ว่าผลิตภัณฑ์ของคุณจะมีส่วนผสมของสมุนไพรวิเศษแค่ไหน หากข้ามเส้นเหล่านี้ เตรียมรับหมายเรียกได้เลยครับ:
-
ห้ามโฆษณาช่องทางออนไลน์สำหรับสมุนไพรควบคุมบางชนิด: เช่น ช่อดอกกัญชา ห้ามขายและห้ามโฆษณาผ่านออนไลน์โดยเด็ดขาด
-
ห้ามอ้างชื่อโรคต้องห้าม: อย. สั่งห้ามโฆษณาว่ารักษากลุ่มโรคเหล่านี้ (Cancer, Diabetes, Heart Disease, etc.) แม้จะได้รับเลข ฆสมพ. แล้วก็ตาม
-
ห้ามอ้างความศักดิ์สิทธิ์: เช่น “วิเศษ”, “หายขาด”, “ปฏิหาริย์”
-
ห้ามโฆษณาเกินสิทธิ: เช่น ทะเบียนระบุว่า “บรรเทาอาการปวด” แต่ไปโฆษณาว่า “แก้รูมาตอยด์”
-
ห้ามใช้อินฟลูเอนเซอร์รีวิวเกินจริง: การให้บุคคลอื่นมารับรองสรรพคุณในเชิง “รักษาหาย” ถือเป็นข้อห้ามสำคัญ
ตารางเปรียบเทียบ: โฆษณาแบบไหน “รอด” vs “ร่วง”
บทลงโทษที่คุณอาจคาดไม่ถึง
การฝ่าฝืนโฆษณาโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือโฆษณาสมุนไพรควบคุมผิดเงื่อนไข มีบทลงโทษดังนี้:
-
โทษจำคุก: ไม่เกิน 1 ปี
-
โทษปรับ: ไม่เกิน 100,000 บาท
-
ค่าปรับรายวัน: หากสั่งให้ระงับแล้วยังฝ่าฝืน จะโดนปรับรายวันอีกวันละไม่เกิน 5,000 บาท
สรุป
การเล่นกับ สมุนไพรควบคุม ต้องใช้ความระมัดระวังเป็น 2 เท่าครับคุณแก๊ป สิ่งสำคัญที่สุดคือการเปลี่ยนจาก “วัตถุดิบ” ให้เป็น “ผลิตภัณฑ์” ที่ถูกต้องตามกฎหมาย และยื่นขอใบอนุญาต ฆสมพ. ก่อนการทำตลาดทุกครั้ง เพื่อให้ธุรกิจของคุณเติบโตได้อย่างมั่นคง ไม่ต้องพะวงเรื่องกฎหมายย้อนหลัง
หากคุณแก๊ปไม่มั่นใจว่าสมุนไพรที่คุณใช้เข้าข่าย “ควบคุม” หรือไม่? หรือต้องเตรียมเนื้อหาอย่างไรให้ผ่านเกณฑ์การขอ ฆสมพ. ในปี 2026 นี้ ติดต่อเราที่ ฆสมพ.com ได้เลยครับ ทีมงานผู้เชี่ยวชาญของเราพร้อมเป็นเกราะป้องกันให้แบรนด์ของคุณ!
